ترک ساختمان
یکی از پارامترهای بسیار مهم در تشخیص نشست یا تغییر شکل سازه در یک ساختمان وجود ترک در دیوارهای آن می باشد.
اگر ساختمان بعد از انفجار یا لرزش ترک خورد چه کنیم؟
نوع و شکل ترک در تشخیص علت اتفاق رخ داده در ساختمان
به هنگام بازدید از یک ساختمان تعداد ، پراکندگی ، تجمع ، زاویه ، میزان بازشدگی ، عمق و طول ترک اطلاعات بسیار مفید و موثقی را به کارشناس مقاوم سازی در خصوص تشخیص مشکل بوجود آمده در پروژه ارائه می نماید.
نوع ترک از لحاظ خطرناك و بدون خطر آنها را به شكل های زير می توان شناسایی كرد:
- دوقسمت ديوار را كه بر اثر ترك های عميق از يكديگر جدا شده اند ، با گچ دستی طوری كف كش می كنيم كه ملات فقط دو قسمت جدا شده را پوشش دهد؛ يعنی در تركها نفوذ نكند. پس از خودگيري و خشك شدن ملات گچ، چنانچه از ديوار جدا شود، اسكلت در حال نشست و افت كامل است كه بايد در مورد آن با احتياط رفتار كرد.
- در موارد ذكر شده در بالا ، می توان روی ترك دو قسمت جدا شده ديوار را نوار كاغذي از جنس كاهي نازك به ابعاد 30*3 سانتيمتر به شكل ضربدر (*) با پونز نصب كرد. چنانچه كاغذ پاره شود ، شكست و نشست در ساختمان بسيار خطرناك می باشد. در اين صورت ، ساختمان بايد از سكنه خالی شود.
- در نشستهای خطرناك ، كلاف پنجره بر اثر نيروی فشار ، اهرم و دفرمه می شود. به علت بالا بودن ضريب شكنندگی ، شيشه پنجره ها ترك می خورند و می شكنند.
- در افتهای مداوم پی و مواقع سكوت ، صداهای “تك تك ” كه حاصل ترك مصالح و بويژه اجركاری است ، شنيده می شود.
به طور کلی ترک از هر نوع که باشد بایستی توسط کارشناس ذیصلاح شناسایی و سپس نسبت به اصلاح و تعمیر آن توسط مجری ذیصلاح پرداخته شود.
انواع ترک در ساختمان
به طور کلی ترکهای ایجاد شده در ساختمان به دو دسته زیر تقسیم بندی میشوند ؛
- ترک غیر سازه ای ، معمولاً عرض و عمق این ترکهای کم است و از اهمیت زیادی به لحاظ تخریب ساختمان و خطرات جانی برخوردار نیستند و یکی از دلایل آن میتوان به تغییرات رطوبت اشاره نمود .
- ترک سازهای ، ترکهایی با عرض ۱/۵ تا ۲ میلیمتر و عمق ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر ترکهای سازهایی هستند ، که به لحاظ اهمیت میبایست مورد توجه قرار گیرد که بعضاً موجب تخریب و آسیبهای جانی نیز میشوند.
علت ایجاد ترک سازه ای:
الف)ضعف در طراحی و محاسبات سازه
ب)روش اجرای نادرست
پ)عدم استفاده از مصالح استاندارد
ت)بارگذاری بیش از حد بر روی سازه (بار قائم و افقی)
ث)نشست (جابجائی) فونداسیون
ج)گودبرداری غیر اصولی در مجاورت سازه
چ)تنش های حرارتی
موقعيت ترک در ساختمان
ترک های عميق :
اين ترکها گاهی به طور دائمی به وجود میآيد و دليل آن نشست مرتب پی است که در اين صورت، بودن ساکنان در ساختمان خطرناک است.
ترک های ثابت :
معمولاً پس از نشست پی، تحرک ساختمان کم میشود. اين پديده بر اثر قطع رطوبت و فشرده شدن سطح زير پيش میآيد. در نتيجه، شکست و ترک دیوار و اسکلت بنا نيز متوقف و حالت آن ثابت میشود.
ترک های معمولی ( مویی) :
اين ترکها در اثر افتهای کوچک در اسکلت بنا و به واسطه نيروها و در مواردی به علت نوع مصالح اندود به وجود میآيند. رطوبت، انقباض و انبساط حاصله در مقابل خشک شدن سطوح مرطوب، باعث ايجاد ترکهای مويی میشود.
ترک های مورب:
ترک های مورب بسیار خطرناک تر از ترک های افقی و یا عمودی است. ترک ها به شکل های سازه ای و غیر سازه ای هستند که هریک به روش خاص خود می تواند منجر به تخریب ساختمان ها شود.ترک های مورب در نهایت می تواند تبدیل به خسارت های مالی شود و همینطور در اکثر مواقع ممکن است پیامد های جانی را نیز در پی داشته باشد، پس از این ترک ها نمی توان به راحتی چشم پوشی کرد و در صورت مشاهده آن ها باید سریعاً و هوشیارانه در بر طرف کردن آن فرایند هایی را در نظر گرفت.
نکات مهم در بررسی و کارشناسی ترک روی دیوار
- معمولاً نشستهای ما متقارن در یک ساختمان که ناشی از نشست فونداسیون می باشد در ساختمانهایی رخ می دهد که فاقد زیرزمین می باشند و ساختمان مذکور معمولاً بصورت طبقه همکف و پیلوتی اجرا شده است.
- بسیار اتفاق افتاده است که در یک ساختمان که دیوارهای آن دچار ترک گردیده است تیرهای اصلی سقف که دارای دهانه بلندی می باشند به خوبی اجرا نگردیده است و بدلیل بار زیادی که بر آن اعمال شده قادر به تحمل نیروهای وارده نبوده و دچار تغییر شکل و خیز غیر مجاز می شود.
- حتی در خیلی از پروژه ها تیرچه های اجرا شده جهت دهانه های بلند غیر استاندارد بوده و یا بدلیل عدم اجرای تیرچه دوبل در دهانه های بلند تر از ۷ متر منجر به تغییر شکل گردیده و اثر آن بر روی دیوارهای موجود در زیر آن بصورت ترک بر روی دیوارها ظاهر می گردد.
معرفی چند راهکار بمنظور کنترل و مانیتورینگ ترک در ساختمان
- بمنظور کنترل و رصد ترکهای دیوار و آگاهی از این موضوع که ترک های رخ داده بر روی دیوارها پیش رونده بوده یا خیر نصب چسب کاغذی بصورت عمود بر راستای ترک می باشد در این روش مانند حالت قبل که بر روی ترک به فواصل معین باریکه های گچی نصب می گردید، از چسبهای کاغذی استفاده شده و بدلیل غیر قابل انعطاف بودن چسبهای کاغذی در اثر کشش ناشی از باز شدن ترک پاره شده و با مشاهده وضع موجود می توان دریافت که ترک های دیوار پیش رونده می باشد .البته نصب باریکه هایی از گچ سفید کاری مناسبتر و دقیقتر از زدن برچسب بر روی ترکها می باشد.
- جهت تشخیص روند رو به رشد یا متوقف بودن ترکهای دیوار نصب فلشهای مقابل به هم هست. می توان دو عدد فلش ترجیحا به رنگ مشکی و تیره کشیده یا تهیه کرد و هر یک از فلش ها را مطابق تصویر بالا در یک طرف ترک چسبانید و طوری نوک فلش ها را مقابل هم قرار داد که نوک تیز آنها بدون هیچگونه فاصله ای به یکدیگر بچسبد.بعد از گذشت چند روز با مشاهده فلشها مشخص میگردد که اگر ترکها دچار بازشدگی مجدد شده اند باید نوک فلش ها هم از یکدیگر فاصله گرفته باشد و حتی براحتی با یک خطکش می توان میزان افزایش فاصله ترکها را نیز اندازهگیری کرد .
- روشهای تکنیکی و دقیقتری نیز جهت رصد و مانیتورینگ ترک وجود دارد که به آن شاخص مدرج میگویند . همانطور که در تصویر زیر مشاهده می شود با نصب در صفحه پلکسی گلاس مدرج که هر یک بصورت مجزا در یک طرف ترک ها چسبانیده می شود. بصورت روزانه اندازه گیری و مانیتورینگ می شود .این شاخصها بصورت میلیمتری مدرج گردیده و خطوط اندازهگیری با دقت بر روی یکدیگر قرارگرفته و زمانی که مراحل نصب به اتمام می رسد ، چنانچه کوچکترین تغییر شکل و جابجایی در ترک موجود رخ دهد بلافاصله خطوط مدرج جابجا شده و براحتی می توان فاصله ایجاد شده را تشخیص داد .
پرونده خسارتی ترک در ساختمان: ترک در ستون های یک ساختمان پنج طبقه
در اين پرونده ستون های طبقه اول و دوم ساختمانی در يكی از محله های مركزی شهر تهران دچار ترك های افقی و عمودی شده و بنظر می آيند كه اتصال خود را از كف از دست دادند.ساكنين ساختمان با مراجعه به شهرداری منطقه و همچنين با گرفتن وكيل اقدام به طرح دعوی در دادگاه نمودند.
در دادخواست مطروحه در دادگاه جبران خسارت تخريب و ساخت مجدد ساختمان توسط ناظر و سازنده درخواست شد.
در اين پرونده قصور ناظر در بازبينی و كنترل بتن ريزی در ستون ها و همچنين عدم دقت در تركيب ستون، خاموت ها ، ميلگردهای بكار رفته در ستون طبق نقشه محاسباتی و همچنين عدم دقت در ميزان ضد يخ ريخته شده در بتن محرز و توسط كارشناسان طی هيات های يک نفره ، سه نفره و پنج نفره تاييد شد.
آخرین ویرایش: 1405/01/17
شماره ویرایش: دوم
