توصیه‌های فنی و ایمنی در خصوص آمادگی کارگاه‌های ساختمانی در برابر بارش‌های شدید و سیلابی
توصیه‌های فنی و ایمنی در خصوص آمادگی کارگاه‌های ساختمانی در برابر بارش‌های شدید و سیلابی
توصیه‌های فنی و ایمنی در خصوص آمادگی کارگاه‌های ساختمانی در برابر بارش‌های شدید و سیلابی
رعایت الزامات مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط و دستورالعمل‌های لازم‌الاجرا مورد تاکید است.
با توجه به احتمال افزایش بارش‌ها در فصل پاییز و زمستان و احتمال وقوع بارش‌های شدید و حدی در بازه‌های زمانی کوتاه، ضروری است تمهیدات پیشگیرانه و عملیاتی لازم برای کاهش مخاطرات ناشی از روان‌آب، آب‌گرفتگی، سیلاب ناگهانی و پیامدهای ناشی از آن در کارگاه‌های ساختمانی پیش‌بینی و اجرا شود.
بارش‌های شدید و حدی می‌تواند موجب ناپایداری گودها و دیواره‌های خاکی، آسیب به سازه‌های نگهبان، آب‌گرفتگی کارگاه، ورود آب به طبقات و زیرزمین‌ها، اختلال در مسیرهای دسترسی، جابه‌جایی مصالح، آسیب به ماشین‌آلات و تجهیزات، تخریب تأسیسات موقت و ایجاد شرایط ناایمن برای عملیات اجرایی شود. از این‌رو، برنامه‌ریزی پیشگیرانه و آمادگی برای مواجهه با شرایط اضطراری، پیش از وقوع بارش، ضروری است.
در همین راستا، رعایت الزامات مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط و دستورالعمل‌های لازم‌الاجرا و توجه به موارد زیر مورد تأکید است:
۱. پایش مستمر هشدارهای هواشناسی و پیش‌بینی شرایط کارگاه
هشدارها و اطلاعیه‌های رسمی هواشناسی را به‌صورت مستمر پیگیری کرده و متناسب با شدت و مدت پیش‌بینی‌شده بارش، تمهیدات لازم برای ایمن‌سازی کارگاه را از پیش اجرا کنید. برای شرایط مختلف بارش، آب‌گرفتگی و سیلاب، سناریوهای احتمالی و اقدامات مورد نیاز پیش‌بینی شود.
۲. بررسی و ایمن‌سازی گودها و عملیات خاک‌برداری
پیش از وقوع بارش و پس از آن، وضعیت گودها، دیواره‌ها، سازه‌های نگهبان، مهاربندی‌ها و مسیرهای دسترسی بررسی شود. از ورود و تجمع آب در داخل گود و در مجاورت دیواره‌ها جلوگیری شده و مسیر مناسبی برای جمع‌آوری و تخلیه آب پیش‌بینی شود. هرگونه ترک، تغییر شکل، ریزش، نشست، شسته‌شدگی خاک یا سایر علایم ناپایداری باید بلافاصله بررسی و تا رفع خطر، محدوده مربوطه ایمن و از تردد و فعالیت در آن جلوگیری شود.
۳. کنترل و مدیریت روان‌آب‌های سطحی
مسیرهای ورود، هدایت و تخلیه آب‌های سطحی در محدوده کارگاه پیش از شروع بارش بررسی و پاک‌سازی شود. آبروها، کانال‌های زهکشی، کف‌شورها، پمپ‌ها و مسیرهای تخلیه باید از انسداد و گرفتگی پاک باشند و ظرفیت مناسب برای هدایت روان‌آب پیش‌بینی شود. از انباشت خاک، مصالح، نخاله و ضایعات در مسیر جریان آب و ایجاد شرایطی که موجب هدایت آب به سمت گود، ساختمان‌های مجاور یا معابر شود، جلوگیری گردد.
۴. پیش‌بینی تمهیدات لازم برای تخلیه آب و آب‌گرفتگی
با توجه به احتمال آب‌گرفتگی، تجهیزات و امکانات لازم برای جمع‌آوری و تخلیه آب، از جمله پمپ‌های مناسب و تجهیزات مورد نیاز، پیش‌بینی و در محل قابل دسترس نگهداری شود. مسیرهای تخلیه آب نیز به‌گونه‌ای انتخاب و کنترل شوند که موجب ایجاد خطر برای ساختمان‌های مجاور، معابر، تأسیسات و سایر بخش‌های کارگاه نشوند.
۵. حفاظت از کارگاه، ماشین‌آلات، تجهیزات و مصالح
تمهیدات لازم برای جلوگیری از ورود خسارت به تأسیسات، تجهیزات، ماشین‌آلات و عملیات اجرایی در اثر بارش شدید و سیلاب اتخاذ شود. ماشین‌آلات و تجهیزات غیرضروری از نقاط مستعد آب‌گرفتگی و مسیر حرکت روان‌آب دور شوند. مصالح و تجهیزات سبک نیز به‌صورت ایمن مهار و از قرارگیری آن‌ها در معرض جابه‌جایی، واژگونی یا شسته‌شدن جلوگیری شود.
۶. ایمن‌سازی سازه‌ها و تجهیزات موقت
داربست‌ها، نردبان‌ها، قالب‌ها، حصارها، پوشش‌های موقت، تابلوها، علایم و سایر تجهیزات مستقر در فضای باز از نظر پایداری، مهاربندی و احتمال واژگونی یا جابه‌جایی بررسی و در صورت نیاز تقویت یا جمع‌آوری شوند. مصالح و تجهیزات نیز با فاصله ایمن از لبه گود و مسیرهای عبور و جریان آب مستقر شوند.
۷. حفاظت از تاسیسات و تجهیزات برقی
تابلوهای برق، کابل‌ها، اتصالات موقت، ابزار و تجهیزات برقی در برابر نفوذ آب و آسیب‌های مکانیکی محافظت شوند. از قرارگیری تجهیزات برقی در نقاط مستعد آب‌گرفتگی جلوگیری شده و در صورت نفوذ آب یا ایجاد شرایط ناایمن، برق بخش مربوطه تا رفع کامل خطر قطع شود. استفاده مجدد از تجهیزات آسیب‌دیده یا خیس‌شده، پس از بررسی و اطمینان از ایمنی آن‌ها انجام گیرد.
۸. کنترل فعالیت‌های پرخطر در شرایط نامساعد جوی
در هنگام بارندگی شدید، وزش باد، کاهش دید یا لغزندگی سطوح، شرایط انجام فعالیت‌های پرخطر از جمله کار در ارتفاع، عملیات با جرثقیل و سایر عملیات جابه‌جایی بار، کار بر روی سطوح مرتفع و فعالیت در مجاورت گودها مجدداً ارزیابی شود. در صورت وجود خطر، فعالیت مربوطه تا فراهم شدن شرایط ایمن متوقف گردد.
۹. حفظ مسیرهای دسترسی و خروج اضطراری
مسیرهای ورود و خروج کارگاه، راه‌های دسترسی اضطراری و مسیرهای امدادرسانی باید همواره باز و قابل استفاده باشند. از دپوی مصالح، خاک، نخاله یا تجهیزات در مسیرهای دسترسی و تخلیه اضطراری جلوگیری شود و در صورت آب‌گرفتگی یا انسداد، مسیر جایگزین مناسب پیش‌بینی گردد.
۱۰. پیش‌بینی آمادگی عملیاتی و واکنش سریع
برای مواجهه با آب‌گرفتگی، ورود روان‌آب، آسیب به گود یا سازه‌های موقت و سایر حوادث احتمالی، مسوولیت افراد و نحوه اطلاع‌رسانی و واکنش در شرایط اضطراری از قبل مشخص شود. تجهیزات و امکانات مورد نیاز برای واکنش سریع، در محل مناسب و قابل دسترس قرار گیرد.
۱۱. بازرسی پیش از بارش و پس از وقوع بارندگی
بازرسی ایمنی کارگاه پیش از شروع بارش و همچنین پس از پایان بارندگی، به‌ویژه پس از بارش‌های شدید، انجام شود. وضعیت گودها، سازه‌های نگهبان، مسیرهای آب، تجهیزات و تأسیسات، داربست‌ها، مصالح و سایر بخش‌های در معرض خطر بررسی و نتایج بازرسی و اقدامات اصلاحی ثبت شود.
۱۲. جلوگیری از ادامه فعالیت در بخش‌های آسیب‌دیده
در صورت مشاهده هرگونه ناپایداری، ریزش، نشست، آب‌گرفتگی، آسیب به سازه‌های موقت یا تاسیسات و تجهیزات، فعالیت در محدوده مربوطه تا رفع خطر متوقف شود. آغاز مجدد عملیات، پس از بررسی وضعیت و اطمینان از فراهم بودن شرایط ایمن انجام گیرد.
۱۳. توجه ویژه به کارگاه‌های واقع در نقاط مستعد آب‌گرفتگی
کارگاه‌هایی که در مجاورت مسیل‌ها، آبراهه‌ها، شیب‌های طبیعی، نقاط کم‌ارتفاع یا مناطق دارای سابقه آب‌گرفتگی قرار دارند، لازم است تمهیدات پیشگیرانه متناسب با شرایط محل را با حساسیت بیشتری پیش‌بینی و اجرا کنند و مسیرهای احتمالی ورود و عبور روان‌آب را پیش از وقوع بارش شناسایی و کنترل نمایند.
۱۴. ثبت و پیگیری اقدامات پیشگیرانه
اقدامات انجام‌شده برای ایمن‌سازی کارگاه، رفع نواقص، آماده‌سازی تجهیزات و کنترل نقاط پرخطر مستندسازی و موارد نیازمند اصلاح، بدون تاخیر پیگیری شود. در صورت بروز شرایط خارج از کنترل یا خطرات جدی، موضوع مطابق ضوابط و مسئولیت‌های قانونی مربوطه اطلاع‌رسانی و پیگیری شود.
در مجموع، با توجه به احتمال وقوع بارش‌های شدید و پیامدهای ناشی از آن، اتخاذ رویکرد پیشگیرانه، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر، پیش‌بینی سناریوهای مختلف، آماده‌سازی تجهیزات و امکانات لازم و افزایش آمادگی عملیاتی، نقش موثری در کاهش حوادث و خسارات احتمالی خواهد داشت. لازم است اقدامات متناسب با شرایط هر کارگاه و وضعیت محیط پیرامونی آن، پیش از وقوع بارش انجام شده و آمادگی لازم برای واکنش سریع در برابر شرایط اضطراری حفظ شود.
آخرین ویرایش: 1405/07/13
شماره ویرایش: دوم
